شیمی عکاسی : همه ما میدانیم که داگروتایپ - نوعی شیوه اولیه عکاسی بصورت سیاه و سفید بوده است که مطمئنا در ایران دوره قاجار هم انجام میشده و اثاری ازان محتملا موجود است!اما بیاید با احساس  قوی تری انرا باردیگر بررسی کنیم ؟ اینکه شیوه داگروتایپ چه فرقی با عکاسی امروزی دارد؟و سوال های بسیار دیگر را جواب دهیم ....


شیمی عکاسی: اولین عکس دائمی در سال ۱۸۲۶ توسط جوزف نیسفر نیپس، بر اساس کشف پدیده‌ای توسط جان هنریش شولتز (۱۷۲۴) ایجاد شد. اکتشاف شولتز به این گونه بود: مخلوطی از کربنات نقره یا کلراید نقره با پودر گچی با قرار گرفتن در مقابل نور تیره می‌شود. نیپس و داگر این فرایند را اصلاح کردند.
برای همین سه سال بعد داگر دستیار نیپس شد و آن‌ها ۴ سال با یکدیگر همکاری کردند.نیپس به صورت ناگهانی در سال ۱۸۳۳ از دنیا رفت. او یک چاپگر بود و فرایندی که او به کار می‌برد بر پایهٔ روشی سریع برای تولید صفحه‌های (پلاک) چاپ بود. داگر گمان می‌کرد روش نیپس به او در پیشبرد دایوراما که ساختهٔ خودش بود کمک خواهد کرد.
داگر، ابتدا صفحات مسی با پوشش نقره را در معرض تماس با ید قرار داد تا یداین نقره به دست آید. سپس این ترکیب را برای چند دقیقه در مقابل نور قرار داد و بعد صفحات را با بخار جیوه که تا دمای ۷۵ درجه سلسیوس گرم شده بود پوشش داد (تا جیوه با نقره آمیخته شود) و در نهایت تصویر ایجاد شده بر روی صفحه را در آب نمک اصلاح کرد. این ایده‌ها منجر به فرایند معروف داگروتایپ شد.

صفحهٔ حاصل دوباره سازی دقیقی از صحنه مورد عکاسی فراهم می‌کرد. تصویر حاصل وارون جانبی بود، همانند تصویر در آینه، مگر اینکه یک بازتاب دوباره در هنگام تصویر برداری به منظور برگرداندن تصویر انجام می‌شد. تصویر تنها از یک زاویه قابل دیدن بود و نیازمند حفاظت در برابر هوا و اثر انگشت بود، بنابراین در جعبه‌ای با رویهٔ شیشه‌ای قرار می‌گرفت.

داگر برای حفظ کارش، در ۱۲ اوت ۱۸۳۹، یک هفته پیش از آنکه دولت فرانسه کار او را به جهان هدیه کند، اختراعش را در بریتانیا به ثبت رساند. با رایگان اعلام کردن کار داگر از سوی دولت فرانسه، به شدت سرعت پیشرفت کار او در فرانسه کم شد.

تصاویر داگروتایپ معمولاً به صورت پرتره بودند؛ نماهای کمیاب تر پرطرفدارتر و گران تر بودند. فرایند ایجاد پرتره چندین دقیقه زمان می‌برد و نیازمند این بود که اشیاء در حال عکاسی بدون حرکت بمانند. ساموئل مورس ازاینکه داگروتایپ‌های خیابان‌های پاریس هیچ انسانی را نشان نمی‌دادند متحیر شده بود، تا اینکه فهمید به علت زمان طولانی تصویربرداری، همهٔ اشیاء متحرک محو می‌شدند. بعدها به کمک لنزهای سریع تر مانند لنزهای پرترهٔ پتزول، زمان عکاسی کاهش یافت.

تالبوت در مقابل، مقدار زیادی هزینه کرد تا روشش را توسعه دهد. او نزدیک به ۵۰۰۰ پوند آن زمان (برابر با ۳۷۸۰۰۰ پوند در سال ۲۰۱۱) را خرج کرد و حق امتیاز آن را برای عکاسان بریتانیایی ثبت کرد و از آن پس از روش تالبوت بجای روش داگر استفاده شد.

داگروتایپ تنها یک تصویر ایجاد می‌کرد که قابل چاپ دوباره نبود (برخلاف فرایند تالبوت). با وجود این مشکل، میلیون‌ها نسخه از داگروتایپ تولید شد. در سال ۱۸۵۱، سالی که داگر درگذشت، فرایند نگاتیو فاکس تالبوت با توسعهٔ فرایند کولودیون خیس، اصلاح شد، به طوری که یک نگاتیو شیشه‌ای چاپ نامحدود تصاویر را ممکن ساخت. این پیشرفت‌ها فرایند داگروتایپ را کنار کشید و به سرعت آن را محو نمود.

سوالات:

س: مخترع فرایند عکاسی داگروتایپ که بود؟ج: لوئی ژاک مانده داگِر هنرمند و فیزیک‌دان فرانسوی بود که برای اختراع فرایند داگرئوتیپ در عکسبرداری شناخته شده‌است.

س: نخستین عکس دائمی جهان را  که تولید کرد؟ج: جوزف نیسفور نئیپس.

س: روش عکسبرداری نئیپس چه نام داشت؟ج: هلیوگراف.

س: نئیپس و داگر چند سال با هم همکاری کردند؟ج: 4 سال.

س: هدف اصلی نئیپس از هلیو گراف چه بود؟ج: فرایندی که او به کار می‌برد بر پایهٔ روشی سریع برای تولید صفحه‌های (پلاک) چاپ بود.

س: داگر چه زمان اعلان  عمومی برای فرایند داگروتایپ داد؟ج: در ۷ ژانویهٔ ۱۸۳۹.

س: روش عکاسی داگروتایپ بچه صورتی انجام میشد؟ج: ابتدا صفحات مسی با پوشش نقره را در معرض تماس با ید قرارمی دادند تا یداین نقره به دست آید. سپس این ترکیب را برای چند دقیقه در مقابل نور قرار  می دادند  و بعد صفحات را با بخار جیوه که تا دمای ۷۵ درجه سلسیوس گرم شده بود پوشش داده  (تا جیوه با نقره آمیخته شود) و در نهایت تصویر ایجاد شده بر روی صفحه را در آب نمک اصلاح میکردند.

س: داگرئوتیپ تصویر ............. بود که طی یک عمل در...... به صورت برعکس، همچون تصویری که در ........... دیده شود، پدید می‌آمد؟

ج:مثبتی - دوربین - اینه.

س: در روش داگری - لوحه را در ......... فرو می‌بریم تا تصویر ثابت شود؟ج: آب نمک (بعداً محلول ضعیف هیپوسولفیت سدیم).

س: درروش داگری دریچه عدسی را چمقدار باز میگزاریم؟ج:بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه باز نگاه می‌داریم.

اولین داگرئوتایپ در ایران

کمی پس از معرفی دستگاه داگرئوتیپ به اروپا (۱۸۳۹)  نیکلای یکم ، تزار روسیه و ملکه ویکتوریا- پادشاه  بریتانیا هر کدام یک نمونه آن را به محمدشاه قاجار هدیه دادند.نخستین کسی که مامور بهره‌برداری از این دستگاه‌ها شد ژول ریشار فرانسوی بود.

ژول ریشار در سال ۱۸۱۶ میلادی، برابر با ۱۲۳۱ هجری قمری، در پاریس بدنیا آمد. وی در سال ۱۸۴۸ میلادی برابر با ۱۲۶۰ قمری و در زمان پادشاهی محمد شاه قاجار، به ایران آمد و پس از قبول دین اسلام، نام خویش را تغییر داد و رضا گذاشت و به میرزا رضا خان شهرت یافت. وی پس از تأسیس دارالفنون بعنوان اولین معلم زبان فرانسه در این مدرسه مشغول به تدریس شد و تا آخر عمر خویش، معلم فرانسه دارالفنون بود.

س: نخستین عكس در ایران را چه کسی  و کی ثبت کرد؟ج: در تاریخ 5دسامبر 1844 میلادی - حدود5سال پس از اختراع این وسیله در اروپا توسط یك فرد فرانسوی به نام مسیو ژول ریشار گرفته شد.

س: ژول ریشار را چه کسی  به دربار قاجار  جهت عكسبرداری معرفی کرد؟ج: زنی فرانسوی به نام مادام عباس كه از كنیزان حرم شاهی محسوب می شد.

س:  ژول ریشار نخستین داگروتیپ را ازچه فردی  گرفت؟ج: ولیعهد دربار به نام ناصرالدین میرزا.

س:کدام هنرمند بزرگ نقاش ازروی داگروتایپ های ریشار خان نقاشی پرتره میکشید؟ج: كمال الملك غفاری در سال 1298 هـ. ق سه یا چهار تابلو از روی تصاویر عكاسانه دربار روی بوم نقاشی كرده است.

محمد محمدزاده : نخستین داگرین معاصر ایران، متولد ۱۳۴۳ در بجنورد می باشد. عکاس، داگرئوتیپیست (داگرین)، نقاش، پژوهشگر تاریخ عکاسی و عضو فدراسیون بین‌المللی عکاسی هنری فیاپ، انجمن جهانی داگرین‌ها، مدیر مسئول نشریه عکس خراسان و مدیر فرهنگی انجمن صنفی عکاسان مشهد است.
تالیفات استاد محمد محمدزاده : ۵ کتاب با موضوع تاریخ عکاسی از جمله «نخستین داگرئوتیپ‌های معاصر ایران»، به همراه تالیف و نگارش بیش از ۶۰ مقاله در رابطه با عکاسی و عکاسی داگرئوتیپ از فعالیت‌های او در زمینهٔ عکاسی است.وی همچنین ۴ نمایشگاه انفرادی عکس و بیش از ۲۰ نمایشگاه گروهی شرکت کرده است.